Fysiotherapeuten

Gespecialiseerde fysiotherapie bij kinderen met problemen in de zindelijkheid

Kinderen met problemen in de zindelijkheid vormen een specifieke doelgroep binnen de fysiotherapie.

Ouders/verzorgers van kinderen en adolescenten (0-18 jaar) met stoornissen in de zindelijkheid van mictie (overdag en/of ‘s nachts) en/of defecatie, kunnen zich tot een gespecialiseerde fysiotherapeut bij kinderen met zindelijkheidsproblemen wenden. Deze gespecialiseerde fysiotherapeuten zijn geregistreerde bekkenfysiotherapeut of geregistreerde kinderfysiotherapeut met aanvullende scholing op het gebied van incontinentie en daarmee samenhangende participatie problemen.

Zindelijkheid

Als zindelijk worden niet vanzelf gaat, of wanneer deze vaardigheid is verloren, heeft dit consequenties voor zowel de ouders als het kind. Sommige ouders ervaren "het niet zindelijk worden" als een pedagogisch falen. Het hebben van problemen met de zindelijkheid wordt als een taboe ervaren.

Bij de behandeling staat het belang van het kind op de voorgrond. De gespecialiseerde fysiotherapeut kiest een benadering die past bij de leeftijd en het ontwikkelingsniveau van het kind. Belangrijk daarbij is vooral de mate waarin ruimte voor de autonomie van het kind is.

Diagnostiek en behandeling bij zindelijkheidsproblemen

De gespecialiseerde fysiotherapeut bij kinderen met problemen in de zindelijkheid doorloopt een screenings -, diagnostisch en therapeutisch proces. Zij past preventie toe en zij behandelt/begeleidt tevens aandoeningen die het gevolg kunnen zijn van congenitale aandoeningen in het urogenitale en gastro-intestinale systeem. 

Bij de diagnostiek en behandeling wordt gebruik gemaakt van de volgende nationale en internationale richtlijnen:

  • multidisciplinaire richtlijn Obstipatie bij kinderen van 0-18 jaar (NVK 2009)
  • richtlijn Urine-incontinentie bij kinderen (NVK en NVU 2008)
  • richtlijn Urinewegeninfecties bij kinderen (NVK 2010)
  • richtlijn Zindelijkheid JGZ (TNO 2011)
  • International Children's Continence Society (ICCS) richtlijnen
  • ROME IV criteria (2016)
  • Richtlijn Functionele buikpijn bij kinderen (CBO 2015)

De terminologie wordt gebruikt welke de ICCS (International Children’s Continence Society) en Rome IV criteria voorschrijven.

Bij onderzoek en behandeling van kinderen met problemen in de zindelijkheid wordt toestemming gevraagd aan kind en/of ouders. Het kind wordt geïnformeerd op een bij zijn leeftijd en ontwikkeling passende wijze. Ook beide ouders krijgen de benodigde informatie om toestemming te kunnen geven.

Aanvullende diagnostiek

De gespecialiseerde fysiotherapeut zal conform de bestaande richtlijnen handelen en volgens deze richtlijnen een gewogen keuze maken.

Mocht op basis van het diagnostisch proces een aanvullend onderzoek geïndiceerd zijn (uroflowmetrie, echografie, aanvullend algeheel motorisch onderzoek of inwendig onderzoek van de bekkenbodemmusculatuur), dan zal de gespecialiseerde fysiotherapeut vanuit haar eigen expertise en mogelijkheden keuzes maken in het verrichten van aanvullend onderzoek. Indien nodig zal doorverwezen worden naar een collega met aanvullende scholing op dit specifieke gebied of terugverwezen worden naar de verwijzend (huis)arts met verzoek/motivatie voor aanvullend onderzoek bij een medisch specialist en/of gedragswetenschapper.

Het lichamelijk onderzoek is gericht op het uitsluiten van het vermoeden van pathologie en op het bepalen van de behandelbare doelen voor de gespecialiseerde fysiotherapeut.

Therapeutisch proces

De gespecialiseerde fysiotherapeut kiest een benadering die past bij de leeftijd en het ontwikkelingsniveau van het kind. Belangrijk daarbij is vooral de mate waarin ruimte is voor de autonomie van het kind. Bij de behandeling van kinderen jonger dan 12 jaar is de rol van de ouders/verzorgers groot. Naarmate het kind ouder wordt, krijgt het kind meer zeggenschap. In de puberteit is betrokkenheid en steun van ouders/verzorgers belangrijk voor het organiseren en structureren van het behandelproces. Daarnaast zal de gespecialiseerde fysiotherapeut ervoor waken dat bij een kind van middelbare schoolleeftijd en de adolescent voldoende privacy en veiligheid geboden wordt. De adolescent kan zelf beslissen zonder hulp van ouders/verzorgers over de aard en inhoud van de begeleiding.

Preventie

De gespecialiseerde fysiotherapeut kan een bijdrage leveren aan het scheppen van voorwaarden voor gezond toiletgedrag op peuterzalen, (medisch) kinderdagverblijven, basisscholen en op het voortgezet onderwijs. Deze activiteiten vallen onder universele preventie.

Het vermoeden bestaat dat veel problemen in de bekkenregio bij volwassen hun oorsprong vinden in de kinderleeftijd. Adequate behandeling op jonge leeftijd werkt kostenbesparend en voorkomt chroniciteit.

Opleiding gespecialiseerde fysiotherapie bij kinderen met problemen in de zindelijkheid

Door de impact van stoornissen in zindelijkheid, mictie en defecatie op het dagelijks leven van het kind en zijn gezin, zijn gedrag en pedagogiek belangrijke factoren waarvoor mogelijk medebehandeling of doorverwijzing relevant is. Dit betekent dat kennis en ervaring van groot belang zijn om deze doelgroep te begeleiden. Inadequate behandeling kan zelfs negatieve gevolgen hebben voor de problematiek zoals chroniciteit en ook psychische en negatieve motivationele gevolgen voor het kind en/of zijn ouders zijn beschreven.

De gespecialiseerde fysiotherapie bij kinderen met problemen in de zindelijkheid heeft een post-HBO scholing, die minstens op European Qualification Framework EQF niveau 7 is ingericht en heeft voldoende ervaring in het behandelen van deze categorie kinderen.

Door de verwevenheid van het houdings- en bewegingssysteem, het orgaansysteem en het meespelen van ontwikkeling gerelateerde en psychosociale componenten (denk aan gezinssysteem, school) zijn de klachten veelal complex en werkt de gespecialiseerde fysiotherapeut vaak multidisciplinair. De gespecialiseerde fysiotherapeut heeft een wederzijdse verwijzingsrelatie met huisartsen en medisch specialisten. Daarnaast kan zij samenwerken met de geestelijke gezondheidszorg, jeugdgezondheidszorg, onderwijsinstellingen, kinderopvang, medisch kinderdagverblijven en kan zij participeren in speciale opgerichte plas- en poeppoli's in de tweede en/of derde lijn. In de intramurale zorg participeren gespecialiseerde fysiotherapeuten in multidisciplinaire diagnostische spreekuren en participeren zij in zowel klinische als poliklinische behandelprogramma's.

Beroepsethiek

In situaties waar onderstaande ethische dilemma’s zich voordoen, zal de gespecialiseerde fysiotherapeut bij kinderen met problemen in de zindelijkheid een zorgvuldige afweging maken ten aanzien van het handelen.

  • (gescheiden) ouders die verschillende keuzes maken in de behandeling.;
  • het omgaan met voogdijafspraken;
  • ouders/verzorgers die nog niet openstaan voor een probleem, dat zich in de toekomst zal openbaren, en dat de gespecialiseerde fysiotherapeut voorziet;
  • kinderen van 12 tot 16 jaar die een andere keuze maken dan hun ouders/verzorgers;
  • ouders/verzorgers die adviezen niet opvolgen en, als verwaarlozing een rol speelt, de vraag waar de grens ligt in de relatie tussen de gespecialiseerde fysiotherapeut en het kind enerzijds en de ouders/verzorgers anderzijds;
  • een opvoedstijl die negatieve effecten kan hebben op de gezondheid van het kind (bijvoorbeeld ouders/verzorgers die roken in het bijzijn van hun baby, eetgedrag van ouders/verzorgers met obese kinderen);
  • ouders/verzorgers die een voor het welzijn van het kind wenselijke behandeling stoppen.
  • De verminderde belastbaarheid van ouders/verzorgers (bijvoorbeeld vanwege depressie of acute of chronische ziekte, waardoor instructies en adviezen niet kunnen worden uitgevoerd en waardoor de vraag rijst waar de gespecialiseerde fysiotherapeut de grens trekt voor het al dan niet inschakelen van andere hulp.

Daarnaast zijn er voor dit werkdomein specifieke ethische aspecten, met name:

  • de ouders/verzorgers hebben een hulpvraag maar het kind niet;
  • als vanuit de hulpvraag en gespecialiseerde fysiotherapeutische diagnose geen specifieke deskundigheid van ofwel bekkenfysiotherapeut ofwel kinderfysiotherapeut geïndiceerd is;
  • de impact van schaamte en sociale druk;
  • de invloed op de motivatie en therapietrouw;
  • de vraag of een kind in staat is te overzien wat een onderzoek/behandeling betekent en hoe hiermee om te gaan;
  • de signalering en de verplichte melding van kindermishandeling en seksueel misbruik door de fysiotherapeut gelet op de verhoogde incidentie hiervan bij deze patiëntengroep.

Delen:

Recente artikelen

InloggenLid worden

Zoeken in de buurt

Urotherapie